KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME GENEL DEĞERLENDİRME - (13/12/2011)

Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Hakkında 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Değerlendirmesi

2009 yılında dönemin Başbakan Yardımcısı Sayın Cemil ÇİÇEK tarafından 02 Kasım 2009 tarihli Bakanlar Kurulu toplantısında, kamu kurumlarında çalışan tüm uzmanların maaşlarının eşitlenmesi ve uzman istihdam edilmeyen kurumlara da kadro ihdas edilmesinin görüşüldüğü açıklanmıştır. Bu açıklamanın temelini aynı hizmetleri yaptıkları halde farklı maaş alan uzmanlar arasındaki ücret farklılıklarının giderilmesi, bunun sonucunda da uzman alımı sırasındaki sıkıntılar ile kurumlararası geçişin önlenerek uzman unvanlı kadrolarda görev yapan personelden istifade noktasındaki sıkıntıların giderilmesi oluşturmaktadır.

Bu açıklamaların ardından belirli bir süre geçtikten sonra 09.06.2010 tarihinde Devlet Bakanı Sayın Hayati YAZICI tarafından Devlet Memurları Kanununda ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı kamuoyuna açıklanmış ve TBMM’ne sunulmuştur. Bu dönemde yapılması planlanan değişikliklere oluşan yoğun tepkiler sonucunda TBMM’nde komisyonlarda yapılan görüşmelerde Tasarının uzmanlarla ilgili bölümü çıkarılmış ve geri kalan kısmı ise 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun tasarısı ile birleştirilerek yasalaşmıştır. Ancak, bu dönemden sonra da kamuda görev yapan ve düşük maaş alan uzmanlar arasındaki beklenti devam etmiştir.

03 Mayıs 2011 tarihli ve 27923 sayılı Resmi Gazete yayımlanan 6223 sayılı Kamu Hizmetlerinin Düzenli, Etkin ve Verimli Bir Şekilde Yürütülmesini Sağlamak Üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Teşkilat, Görev ve Yetkileri ile Kamu Görevlilerine İlişkin Konularda Yetki Kanunu ile Bakanlar Kuruluna anılan Kanunun yürürlüğe girdiği 03 Mayıs 2011 tarihinden itibaren 6 ay süreyle kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verilmiştir. Alınan bu yetki çerçevesinde 02 Kasım 2011 tarihli ve 28103 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede 666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnameyayımlanmıştır.

II- GENEL DEĞERLENDİRME

666 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bakıldığında uzmanlarla ilgili daha önce bahsettiğimiz düzenlemelerin yanında kurumsal ek ödemelerin belirli bir disiplin altına alındığı, hükümet politikası olarak açıklanan ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile hayata geçirilen, kamuda görev yapan diğer personel arasındaki ücret dengesizliklerinin giderilmesi amacıyla getirilen ek ödemede düzenleme yapıldığı görülmektedir.

Kadroları II ve III sayılı cetvelde sayılan belirli unvandaki kamu görevlileri için 657 sayılı Devlet Memurları Kanundaki bilinen maaş hesaplama kalemleri değiştirilmiştir. 

Özetle Kanun Hükmünde Kararnamenin en önemli getirdiği değişiklerin/düzenlemelerin temelini,

1-Birinci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen;

-Bazı kamu görevlilerine yapılacak ek ödemeyle ilgili “Ek Madde 9” ve buna bağlı “I sayılı Cetvel”,

-Kapsama dahil idarelerde görev yapan bazı kamu görevlilerine yapılacak farklı ücret hesaplaması ile ilgili  “Ek Madde 10” ve buna bağlı “II ve III sayılı Cetveller”,

-Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği kadro ve pozisyonlarına ilk defa veya yeniden atacak personele uygulanacak ek gösterge ve makam tazminatlarının düzenlendiği “Ek Madde 11” ve buna bağlı “IV ve V sayılı Cetveller”,

-Kurumsal ek ödemelerin disiplin altına alındığı veya kaldırıldığı düzenlemeleri içeren “Ek Madde 12”,

-Kamu kurum ve kuruluşlarında 657 sayılı Kanuna tabi olarak çalışan personele yapılacak fazla çalışma konusunda Bakanlar Kuruluna verilen yetkiyi düzenleyen “Ek Madde 13”,

-Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ve Başbakan’ın yakın koruma ve makam hizmetlerinde görev yapan personele yapılacak ilave ek ödemeyi düzenleyen “Ek Madde 14”,

2-Üçüncü, dördüncü ve beşinci maddesi ile 657 sayılı Kanuna eklenen veya değiştirilen;

-Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma Bakanlıkları, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ve Bakanlar Kurulunca belirlenen Bakanlık bağlı kuruluşlarının merkez teşkilatında uzman ve uzman yardımcısı istihdamı ile bunların öğrenim durumlarını, alınma şartlarını ve yetiştirilme usullerini düzenleyen “Ek Madde 41” , “Ek Madde 42” ve “Geçici Madde 39”,

-152 nci maddesinin “II-Tazminatlar” kısmı ile “Eki (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinde yapılan düzenlemeler,

 oluşturmaktadır.

III-YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER VEYA GETİRİLEN YENİLİKLER

1-666 sayılı Kanun Hükmünde, Kararnamenin birinci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde kararnameye Ek Madde 9 eklenmiştir. Bu madde kapsamında aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 2914 Yükseköğretim Personel Kanunu kapsamında alan personel ile 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnameye göre istihdam edilen sözleşmeleri personele, subay, astsubay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, sözleşmeli subay ve astsubay adayları ile uzman jandarma ve erbaşlara I sayılı Cetvelde gösterilen oranların en yüksek Devlet memuru ek gösterge dahil aylığına (Başbakanlık Müsteşarı 8000+1500*katsayı) uygulanmak suretiyle ek ödemede bulunulması düzenlemiştir. I sayılı Cetvele göre en yüksek oran ek göstergeleri 7600 veya daha yüksek tespit edilen kadrolarda bulunanlar için % 200 olarak belirlenmiştir. Bu düzenlemenin aynı veya benzer kadro ve görevlerde bulunan personel arasındaki ücret dengesini sağlamak amacıyla yapıldığı belirtilmektedir.

Bu madde kapsamında yapılan düzenlemede esasen bazı adaletsizlikler bulunduğu kabul edilse de düzenlemelerde aynı veya benzer kadro ve görevlerde bulunan personelin, kamuda görev yapan ve yüksek ücret alan emsali personele eşitlendiği ve bu şekilde büyük oranda aynı işi yapan kamu görevlileri arasında ücret dengesinin sağlandığı gözlemlenmektedir. Kararnamenin birinci maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek Madde 12 ile ilgili mevzuatı uyarınca ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek döner sermaye ödemesi, ikramiye, ücret ve her ne ad altında olursa olsun yapılan benzeri ödemeler, her türlü ek ödeme tek tek sayılmak suretiyle 31.12.2011 veya 14.01.2012 tarihlerinden geçerli olmak üzere kaldırılmış ve böylelikle ücret dengesinin bozulmasının önüne geçilmeye çalışılmıştır.

31.12.2011 tarihi itibariyle kaldırılacak bu düzenlemeler içerisinde yer alan Maliye Bakanlığı ile Gelir İdaresi Başkanlığı merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında çalışan memurlar ile sözleşmeli personele yapılan fazla mesai ücretleri, Diyanet İşleri Başkanlığı personeline yapılan ilave çalışma ücreti, Orman Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatında yangınla mücadele nöbeti tutan personele yapılan fazla çalışma ücreti, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatında çalışan personele yapılan fazla çalışma ücreti, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Yüksek Seçim Kurulu ile Adalet Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatı (ceza ve infaz kurumları hariç) ile Türkiye Adalet Akademisi kadrolarında çalışan personele yapılan fazla çalışma ücreti, Yükseköğretim kurumlarının ikinci öğretim yapan birimlerinde görevli öğretim elemanları ile idari personele yapılan fazla çalışma ücreti, Türkiye İş Kurumu personeline yapılan fazla çalışma ücreti, Karayolları Genel Müdürlüğü personeline yapılan fazla çalışma ücreti, MERNİS, Kimlik ve Adres Paylaşımı Sistemleri projelerinde görevlendirilen Nüfus ve Vatandaşlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilâtı personeline yapılan fazla çalışma ücreti, Sosyal Güvenlik Kurumu personeline yapılan fazla çalışma ücreti, Sayıştay Başkanlığı personeline yapılan fazla çalışma ücreti ödemeleri 31.12.2012, Kamu Güvenliği ve Düzeni Müsteşarlığı personeline yapılan tazminat ödemesi ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığında belirli işlerle görevlendirilenlere yapılan ilave ödeme 31.12.2014 tarihine kadar Kanun Hükmünde Kararnamenin ikinci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici Madde 15 ile uzatılmıştır. 31.12.2012 tarihine kadar uzatıldığı belirtilen ödemelerin Ek Madde 10 kapsamında değerlendirilen personele ödenmeyeceği ayrıca düzenlenmiştir.

Bu madde kapsamında yer alan ek ödemeden yararlanabilmek için Kararnamenin Ek Madde 10 maddesi kapsamında olunmaması gerekmektedir.

Ek Madde 10’a göre ;

Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği, Başbakanlık ve bakanlıklar ile bunların bağlı ve ilgili kuruluşları (Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı ile 2659 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 2 nci maddesi kapsamında bulunanlar hariç), sosyal güvenlik kurumları, Yükseköğretim Kurulu, Üniversitelerarası Kurul ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının;

a) Merkez teşkilatlarında Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfına ait kadrolarda yer alanlar hariç olmak üzere Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı Cetvelde yer alan unvanlı kadrolarda bulunanlardan,

b) Taşra teşkilatlarına ait kadrolarda bulunup, kadro unvanları ekli (II) sayılı Cetvelde yer alanlardan,

c) Merkez teşkilatlarında; Dışişleri Meslek Memuru ve Konsolosluk ve İhtisas Memurları, özel yarışma sınavı sonucunda mesleğe yardımcı veya stajyer olarak alınıp belirli süreli yetiştirme döneminden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda müfettiş, uzman, denetçi, kontrolör, aktüer ve stenograf unvanlı kadrolara (mevzuatı uyarınca sözkonusu kadrolara atananlar dahil) atananlar ve bunların yardımcı ve stajyerleri ile iç denetçilerden ekli (III) sayılı Cetvelde yer alan unvanlı kadrolarda yer alanlardan,

 aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre almakta olanların ücretleri getirilen yeni sisteme göre farklı şekilde hesaplanacaktır. İstisnası bulunmakla birlikte bu grupta yer alan personelin ücretlerinde farklı hesaplama sistemiyle ciddi oranda bir iyileşme sağlandığı da görülmektedir.

Ek onuncu madde kapsamında II ve III cetveller çerçevesinde farklı hesaplama sistemine tabi olabilmek için;

-Madde metninde sayılan kurumların merkez veya taşra teşkilatında II sayılı Cetvelde sayılan kadrolarda bulunulması ve aylığın 657 sayılı Kanuna göre alınması,

-Madde metninde sayılan kurumların merkez teşkilatında III sayılı Cetvelde sayılan Dışişleri Meslek Memuru ve Konsolosluk ve İhtisas Memuru, özel yarışma sınavı sonucunda mesleğe yardımcı veya stajyer olarak alınıp belirli bir süreli yetiştirme döneminden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda müfettiş, uzman, denetçi, kontrolör, aktüer ve stenograf unvanlı kadrolara atanılması ve bunların yardımcı ve stajyerler ile iç denetçi kadrolarında bulunulması ve aylığın 657 sayılı Kanuna göre alınması,

gerekmektedir. Parantez içi düzenlemeyle ilgili mevzuatları gereğince özel sınavlarla doğrudan müfettiş, uzman, denetçi, kontrolör, aktüer ve stenograf unvanlı kadrolara atananlar da bu kapsamda değerlendirilmiş ve bu düzenleme ile oluşabilecek yorum farklılıklarının önüne geçilmiştir.

Bu düzenlemelerle birinci olarak kapsama dahil idareler tek tek sayılmak suretiyle bir ayırım yapılmış, ikinci olarak (c) bendinde yapılan düzenlemeyle bu grupta sayılan kadrolarda bulunanlar arasında merkez-taşra ayırımı yapılmıştır.

Örneğin kapsama dahil bir idarede görev yapan Daire Başkanı ile kapsam dışında tutulan bir idarede görev yapan Daire Başkanı farklı statüde değerlendirilmiştir. Kapsama dahil edilmiş idarenin merkez teşkilatında müfettiş, uzman, denetçi, kontrolör, aktüer ve stenograf ile aynı idarenin taşra teşkilatındaki aynı kadrolarında bulunanlar da farklı değerlendirilmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında yer alan “bunların bağlı ve ilgili kuruluşları” ifadesi ilk bakışta geniş olarak yorumlanabilse de Kanun Hükmünde Kararnamenin bütünü incelendiğinde özellikle I sayılı Cetvelde bazı idare ve unvanlar ayrıntılı bir şekilde sayılarak düzenlemeyi yapanların bu denli geniş çaplı bir yorum yapmadığı anlaşılmaktadır. 

Maddeye ekli II ve III sayılı cetvelde yer verilen unvanlarındaki personele 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili diğer mevzuata göre bugüne kadar yapılan ücret ödemelerinde yapılan değişiklikle Ücret Göstergesi ve Tazminat Göstergesi oluşturulmaktadır. Kapsama dahil personelin ücretlerinin hesaplanmasında Ücret göstergesi ve Tazminat göstergesi esas alınacak, bunlara ayrıca 657 sayılı Kanunda ödenmesi gereken aylık, ek gösterge, zam ve tazminatlar ile avukatlık vekalet ücreti ve temsil tazminatı ödenmeyecektir. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde yer alan Taban Aylığının da aylık kapsamında değerlendirilerek ödenmemesi tabiidir.

Ek Madde 10 kapsamında Mülki İdare Amirliği Sınıfına ait kadrolarda bulunanlar muaf tutularak bu kapsama alınmamıştır. Ayrıca, düzenleme içerisinde Yargıtay, Danıştay gibi yüksek mahkemelerden bahsedilmemesi önemli bir eksiklik olarak göze çarpmaktadır. İleri zamanda bu kurumlarda görev yapan personel hakkında tereddütler yaşanması muhtemeldir. Ancak, madde metninin uygulanmasına ilişkin olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri giderme ve uygulamaya yön verme yetkisi Maliye Bakanlığına verildiğinden, anılan Bakanlığın bu konuda bir düzenleme yapması beklenmektedir.

Madde kapsamında yapılacak ödemelere hak kazanmada aylıklara ilişkin hükümler uygulanacaktır. Bu kadrolarda bulunanlara yapılacak ödemelerde kamu görevlisinin atandığı kadro dereceleri esas alınacaktır. Ancak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 45 inci maddesi kapsamında öğrenim durumları itibariyle tespit olunan yükselinebilecek dereceyi aşmamak ve karşılık gösterilecek kadro derecesi kazanılmış hak aylık derecelerinin üç üst derecesinden fazla olmamak kaydıyla, bu dereceler karşılık gösterilerek, kendi derecesi ile aynı sınıftan memur atananlar ile 67 nci madde kapsamında üst derecelerde kadro olmadığı için derece yükselmesi yapamayan memurların kazanılmış hak aylıkları, öğrenim durumları itibariyle yükselebilecekleri dereceyi aşmamak şartıyla işgal etmekte oldukları kadroların üst derecelerine yükseltilenler hakkında kazanılmış hak aylık dereceleri dikkate alınarak hesaplama yapılacaktır.

Bir başka önemli düzenleme ise vekalet müessesesi ile ilgili düzenlemelerdir. II sayılı Cetvel kapsamında yer alan kadrolara vekaleten atananlara Ek Madde 10 kapsamında herhangi bir ödeme yapılmayacaktır. II ve III sayılı Cetvellerde yer alan kadrolarda bulunan ve II sayılı Cetvel kapsamındaki diğer kadrolara vekalet edenlere eskiden olduğu gibi 657 sayılı Kanunun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesi çerçevesinde ve “Vekalet, ikinci görev aylık ve ücretleri ile diğer ödemeler” başlıklı 175 inci maddesine göre vekaleten atanılan kadrolar için öngörülen oran üzerinden aylık göstergeleri ve ek göstergeler esas alınarak vekalet aylığı ödenecektir. Ayrıca, öngörülen usul ve esaslarla 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesi çerçevesinde 05 Mayıs 2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “Devlet Memurlarına Ödenecek Zam Ve Tazminatlara İlişkin Karar”ın 9 uncu maddesi çerçevesinde işgal ettikleri kadrolar ile vekaleten atandıkları kadrolar için belirlenmiş zam ve tazminatların toplam tutarları arasındaki fark da ödenebilecektir.

5510 sayılı Kanunun Geçici 4 üncü maddesine eklenen dördüncü fıkra ile de ücretleri getirilen yeni sisteme göre hesaplanacak personelin emeklilik kesenekleri ile kurum karşılıklarının hesabında 01.10.2008 tarihinden önce işe başlayıp halen çalışmakta olanlar için 5434 sayılı Kanun, 01.10.2008 tarihinden sonra işe başlayanlar için ise 5510 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınarak işlem yapılacaktır. Getirilen yeni sistem çalışmakta olanların ücretlerinde ciddi oranda bir iyileştirme sağlamakla birlikte, aslında daha önceden var olan kamu görevlisinin çalışırken aldığı ücretle emekli olması durumunda aldığı ücret arasındaki farkı açmıştır. Bu fark özellikle Kanun Hükmünde Kararnameyle ek gösterge ve makam tazminatında düzenleme yapılmayan personel için daha da fazla olmuştur.

IV-BAZI KADROLARA GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ

Kanun Hükmünde Kararnamede yapılan değişikliklerden belki de en göze çarpanını kamuda görev yapan uzmanlıklarla ilgili düzenlemeler oluşturmaktadır. Dönemin Başbakan Yardımcısı Sayın Cemil ÇİÇEK tarafından yapılan açıklama sonucunda büyük bir beklenti içine giren uzmanlardan, açıklamanın ardından 2 yıl geçtikten sonra yapılan düzenlemelerden bazılarının memnun olduğu bazılarının ise hayal kırıklığı yaşadığı görülmektedir.

Genel anlamda yapılan ayrımlara baktığımızda, birinci ayrım olarak kapsama dahil idare ve kapsam dışı idare olarak göze çarpmaktadır. Bazı kadrolar hem I sayılı Cetvelde hem de II sayılı cetvelde sayılmıştır. Bunun nedenin ise kapsama dahil idare ve kapsam dışı idarede görev yapan ayrımının gerçekleştirilmesi olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim bu ayırım ile II sayılı Cetvelde sayılan kadrolarda bulunan personel, Ek Madde 10’un birinci fıkrasında sayılan istisnalar dışında Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği, Başbakanlık ve bakanlıklar ile bunların bağlı ve ilgili kuruluşları, sosyal güvenlik kurumları, Yükseköğretim Kurulu, Üniversitelerarası Kurul ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatındaki kadrolarında bulunanlar için II sayılı Cetvel kapsamında, birinci fıkrada sayılmayan ve kapsam dışı tutulan idarelerde görev yapan aynı unvanlı kadrolarda bulunan personel ise I sayılı ek ödeme oranlarının yer aldığı cetvelden faydalanabilecektir.

İdarelerin merkez kadrolarında bulunan Mali Hizmetler Uzmanları ile İç denetçiler açısından böyle bir ayrım yapıldığı ve bu kapsamda değerlendirildiği düşünülmektedir. Kapsama dahil idarelerin merkez teşkilatında görev yapan İç Denetçiler ve Mali Hizmetler Uzmanları ile bunların yardımcıları hakkında III sayılı Cetvel, kapsam dışındaki idarelerin merkez teşkilatında görev yapan İç Denetçiler ve Mali Hizmetler Uzmanları ile bunların yardımcıları hakkında I sayılı Cetvel kapsamında işlem yapılacaktır.

İkinci ayırım olarak ise, bazı kadrolarda merkez ve taşra ayırımı yapıldığı görülmektedir. Kapsama dahil idarelerin merkez teşkilatındaki kadrolarda bulunan Dışişleri Meslek Memuru ve Konsolosluk ve İhtisas Memurları müfettiş, uzman, denetçi, kontrolör, aktüer ve stenograf unvanlı kadrolara atananlar ve bunların yardımcı ve stajyerleri III sayılı Cetvelden, aynı kadroların veya farklı kadroların taşra teşkilatında bulunanları ise I sayılı Cetvelden faydalanabilecektir.

Bu kapsamda örneğin TUİK ve Kültür ve Turizm Bakanlığında Uzman olarak görev yapanlardan merkez teşkilatına ait kadrolarda bulunanlar hakkında III sayılı Cetvel, bu idarelerin taşra teşkilatına ait kadrolarda bulunanlar ile Maliye Bakanlığı taşra teşkilatı kadrosunda yer alan Defterdarlık Uzmanları ile bunların Yardımcıları (02 Kasım 2011 tarihli ve 28103 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile unvanları değiştirilen Muhasebe Denetmeni, Milli Emlak Denetmeni, Muhasebe Uzmanı ve Milli Emlak Uzmanı ve bunların yardımcıları), Gelir İdaresi Başkanlığı taşra teşkilatı kadrosunda bulunan Gelir Uzmanları ile bunların Yardımcıları ve İçişleri Bakanlığı taşra teşkilatı kadrosunda bulunan İl Planlama Uzmanları hakkında da I sayılı Cetvel uygulanacaktır.

Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan önemli bir değişlik ile 657 sayılı Kanunun 36/A/11 maddesinde sayılan kariyer uzmanlıkların büyük çoğunluğunun yine aynı yasanın 152 nci maddesine eklenen (ğ) bendi ile özel hizmet tazminat oranları % 130’a çıkartılmıştır. Kanuna ekli I sayılı Ek Gösterge Cetvelinin (h) bendinde yer alan bu uzmanlıklar bu bentten çıkartılarak (g) bendine eklenmiş ve bu suretle ek göstergeleri birinci dereceli kadro için 3600’ a yükseltilmiştir.

657 sayılı Kanuna ekli IV sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 8 inci sırasının (b) bendinde yapılan değişiklik ile daha önce 152 nci madde (ğ) bendine eklendiği belirtilen uzmanlıklardan merkez teşkilatına ait kadrolar için makam tazminatı 2000 gösterge puanı olarak belirlenmiştir. Buna bağlı olarak ilgili personelin 11 Haziran 2008 tarihli ve 26903 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2008/13694 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “Görev Tazminatı Ödenmesi Hakkında Karar”ın birinci maddesi çerçevesinde hak kazandığı Görev Tazminatı puanı 8000 gösterge rakamı olacaktır.

Söz konusu personelden III sayılı Cetvel kapsamında değerlendirilenlere çalıştıkları süre içerisinde Kanun Hükmünde Kararname ile getirilen sistem dışında ödeme yapılamayacağı düzenlendiğinden, bu düzenlemeler ilgili personele statü göstergesi olarak önemli bir katkı sağlayacak, ayrıca emekli maaşlarında % 90-100’e varan oranlarda bir artış meydana gelmesine yol açacaktır.

Kanun Hükmünde Kararname ile özel hizmet tazminatı, ek gösterge ve makam tazminatı ile ilgili yapılan düzenlemelerde bir takım ayrıma gidilmiştir.

657 sayılı Kanuna Ekli I sayılı Ek Gösterge Cetvelinin I-Genel İdare Hizmetleri Bölümü (g) bölümü ile 152 nci maddesi II-Tazminatlar kısmının A-Özel Hizmet Tazminatı Bölümünün (ğ) bendinde sayılan kadrolarda bulunanlar açısından merkez ve taşra ayırımına gidilmeksizin ek gösterge rakamları ve özel hizmet tazminatı oranları aynı olarak belirlenmiştir. Ancak makam tazminatı ve buna bağlı olarak görev tazminatı yalnızca bu kadroların merkez teşkilatına ait kadrolarda bulunanlar için öngörülmüştür.

Ayrıca kariyer uzmanlıkları ile aynı seviyede ek gösterge ve özel hizmet tazminatı oranı belirlenen Dışişleri Bakanlığı Meslek Memurları ile Konsolosluk ve İhtisas Memurları için makam tazminatı düzenlenmemiştir.

İdarelerin merkez teşkilatında görev yapan Mali Hizmetler Uzman ve Yardımcıları 657 sayılı Kanuna Ekli I sayılı Ek Gösterge Cetvelindeki değişiklik ve 152 nci maddesinde yapılan değişiklik ile IV sayılı Makam Tazminatı Cetvelinde yapılan değişiklik kapsamına alınmayarak 3600 Ek Gösterge, % 130 Özel Hizmet Tazminatı ve 2000 Gösterge Puanı Makam Tazminatından faydalandırılmamışlardır.  Ayrıca, kapsama dahil idarelerin merkez teşkilatında görev yapanlar 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek Madde 10 kapsamındaki III sayılı Cetvelde anılan Kanunun 152 nci maddesi II-Tazminatlar kısmının A-Özel Hizmet Tazminatı Bölümünün (ğ) bendinde sayılan kadrolarda görev yapan uzmanlardan daha düşük oranda ücret ve tazminat göstergesi belirlenmiştir.

Aynı Kanun Hükmünde Kararnamede II sayılı Cetvel kapsamına alınan Bakanlık İl Müdürü, Bakanlık Bölge Müdürü, Defterdar, İl Emniyet Müdürü, İl Müftüsü, Vergi Dairesi Başkanı, bölge müdürü, il müdürü kadrolarında bulunanlar da kendi içerisinde Ankara, İstanbul ve İzmir illerinde görev yapanlar, büyükşehir belediyesi bulunan illerde görev yapanlar ve diğer illerde görev yapanlar olmak üzere üç gruba ayrılarak farklı oranlarda ücret ve tazminat göstergesi belirlenmiştir.

Kamuoyunda ücretlerle ilgili konularda gündemden hiç düşmeyen 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanuna Ekli III sayılı Cetvelde sayılan Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Sermaye Piyasası Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Kamu İhale Kurumu, Rekabet Kurumu, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunda görev yapan personel hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin birinci maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek Madde 11’le radikal düzenlemeler yapılmıştır. Bu kurumlarda daha önceden görev yapanların hakları saklı kalmak üzere anılan kurumların kadro ve pozisyonlarına ilk defa veya yeniden atanan kurul başkanı, kurul üyesi ve başkan yardımcısı ile murakıp ve uzman unvanlı meslek personeline, ilgili mevzuatı uyarınca ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kâr payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarı; kurul başkanı için bakanlık müsteşarı, kurul üyesi için bakanlık müsteşar yardımcısı, başkan yardımcısı için bakanlık genel müdürü, murakıp ve uzman unvanlı meslek personeli için Başbakanlık uzmanlarına mevzuatında kadrosuna bağlı olarak mali haklar ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçemez ve bunlar, emeklilik hakları bakımından da emsali olarak belirlenen personel ile denk kabul edileceği düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile Düzenleyici ve Denetleyici kurumlarda görev yapan personelle, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında aynı veya benzer kadrolarda görev yapanlar arasındaki ücret dengesi sağlanmaya çalışılmıştır.

Keza, aynı madde ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği kadro ve pozisyonlarına ilk defa veya yeniden atanacak personel için uygulanacak ek gösterge ve makam tazminatları puan ve oranlarında değişikliğe gidilerek, burada görev yapan personelle kamuda görev yapan aynı veya benzeri kadrolar arasında denge sağlanmaya çalışılmıştır. Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (IV) ve (V) sayılı Cetvellerle ek göstergeleri yeniden belirlenmiştir. Bunların zam ve tazminatları, hizmet sınıfı, kadro unvan ve derecesi dikkate alınmak kaydıyla 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu Kararıyla aynı hizmet sınıfındaki aynı veya benzer unvanlı kadrolar için belirlenen puan ve oranlar aşılmamak suretiyle ilgisine göre Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı tarafından belirleneceği düzenlenmiştir.

Yukarıdaki düzenlemelere paralel olarak, Türk Akreditasyon Kurumu Genel Sekreterliği, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü Başkanlığı, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı, kalkınma ajansları ve Mesleki Yeterlilik Kurumu kadro ve pozisyonlarına ilk defa veya yeniden atanan genel müdür, genel sekreter, genel müdür yardımcısı ve genel sekreter yardımcısı unvanlı personel ile uzman unvanlı meslek personeli hakkında da benzer şekilde düzenlemeler yapılmak suretiyle ücret disiplini sağlanmaya çalışılmıştır.

V-MALİ HİZMETLER UZMANLARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

 Kamu kurum ve kuruluşlarının, yüksek öğretim kuruluşlarının ve mahalli idarelerin merkez teşkilatına ait kadrolarda görev yapan Mali Hizmetler Uzmanları ile bunların yardımcıları açısından Kanun Hükmünde Kararnameye bakıldığında kendi içerisinde ve diğer merkez uzmanlıkları olmak üzere iki şekilde ayırım yapıldığı görülmektedir.

Buna göre, kapsama dahil idarelerin merkez teşkilatına ait mali hizmetler uzmanı ve bunların yardımcısı kadrolarında bulunanlar III sayılı Cetvelde kendilerine özgü belirlenmiş ücret ve tazminat göstergesi üzerinden, yüksek öğretim kurumlarında ve mahalli idarelerde görevli mali hizmetler uzmanı ve bunların yardımcılarının ise I sayılı Cetvelde belirlenen ek ödeme oranı üzerinden Kanun Hükmünde Kararname dahil edildikleri anlaşılmaktadır. Buna benzer uygulamanın iç denetçiler ve kapsama dahil diğer bazı uzmanlıkları için de yapıldığı görülmektedir.

Kapsama dahil idarelerde görev yapan mali hizmetler uzmanı ve yardımcıları için diğer merkez uzmanlıklarına belirlenen ücret ve tazminat gösterge rakamlarından farklı gösterge rakamları belirlenmiştir.

Genel olarak değerlendirildiğinde ise Kanun Hükmünde Kararname ile 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesi II-Tazminatlar kısmının A-Özel Hizmet Tazminatı Bölümünün (ğ) bendinde, I sayılı Ek Gösterge Cetvelindeki değişiklikte ve IV sayılı Makam Tazminatı Cetvelinde yapılan değişiklikte yer verilemediğinden 3600 Ek Gösterge, % 130 Özel Hizmet Tazminatı ve 2000 makam tazminatı ve buna bağlı olarak 8000 görev tazminatından faydalandırılmamışlardır. Bu bakımdan yapılan bu ayrım aynı zamanda emeklilik maaşlarında da kendisini gösterecektir. Dolayısıyla mali hizmetler uzmanlarının çalıştıkları sürece almış oldukları ücret ile emekli olmaları halinde alacakları ücret arasındaki oran diğerlerine göre çok yüksek olacaktır.

Mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, görev ve sorumlulukları, tabi oldukları mevzuat yönünden diğer merkez uzmanlıklarından farklılıkları bulunmayan mali hizmetler uzmanlarının böyle bir ayrıma tabi tutulmaları Kanun Hükmünde Kararname ile getirilmek istenen eşit işe eşit ücret sisteminde ciddi bir sapma olarak değerlendirilmektedir. Diğer bir sapma ise; Mali Hizmetler Uzmanlarının görev yaptıkları kurumlara göre kendi içinde farklılaştırılması, farklı ücretlendirmeye tabi tutulmalarıdır. Bu nedenle, Mali Hizmetler Uzmanlarının hem kendi içinde hem de görev yapılan Kurumların diğer uzmanlarından ayrıştırılması KHK’nın amacındaki sapmayı net olarak ortaya çıkarmaktadır.

VI-SONUÇ

 Kamuda eşit işe eşit ücret açıklamalarıyla yola çıkılan ve nihayetinde 666 Kanun Hükmünde Kararnameyle yasalaşan düzenlemeler, kamuda görev yapan avukat, doktor, kontrolör, uzman, mühendis, öğretmen, teknik astsubay ve ismi burada sayılmayan birçok meslek grubundan yoğun tepkilerle karşılanmıştır. Yapılan bu tepkilerde elbette haklılık payı bulunmaktadır. Bazı meslek grupları açısından bakıldığında zamanında kendileri için kazanılmış bir takım haklarda göreceli gerilemeler söz konusudur.

Ancak, kabul etmek gerekir ki kamu çalışanlarının ücretlerinin hesaplanma sistemindeki karmaşıklık ve hesaplama kalemindeki farklılıklar dikkate alındığında bazı düzenlemelerinin devrim niteliğinde olduğu görülmektedir. Özellikle kamuda görev yapan uzmanlar açısından getirilen düzenlemelerin, getirilme amacına yönelik sağlayacağı katkıyı zaman gösterecektir.

Kanun Hükmünde Kararnamenin eşitlik ve adaleti yüzde yüz sağlamadığı, hatta bu karmaşık sistemde sağlayamayacağı açıktır. Ancak, kamuda görev yapan çok sayıdaki görevlinin maaşlarında bir artış sağlandığı, istisnaları hariç bazı kadrolarda görev yapan ancak kurumsal bir takım ek ödemeler nedeniyle oluşan ücret çeşitliliği arasında denge sağlamaya çalıştığı da bir gerçektir. 

Mali Hizmetler Uzmanları açısından ise, mevcut duruma nazaran tüm Mali Hizmetler Uzmanları için iyileştirmeler içerse de, beklenen ve istenen şekilde bir düzenleme olmadığı açıktır. Mali Hizmetler Uzmanları, hem Kurumların diğer uzmanlarından ayrılarak Kararnamenin (ğ) bendine alınmamış, hem de kendi içinde ayrıştırılmıştır. Mali Hizmetler Uzmanları Derneği Yönetim Kurulunun beklenti ve talebi; KHK’nın amacı doğrultusunda eşit işe eşit ücret uygulamasından sapmanın en açık örneklerinden olan Mali Hizmetler Uzmanlarının tümünün, KHK nın Ek 10 uncu maddesi kapsamına alınması ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesinin “II- Tazminatlar” kısmının “A- Özel Hizmet Tazminatı” bölümünün (ğ) bendinde yer alan diğer uzmanlıklarla arasındaki farkın yapılacak düzenlemelerle tamamen giderilmesidir.

YÖNETİM KURULU